loader
ጡት እና የማሕጸን ካንሰር ሴቶችን ከሚያጠቁ የካንሰር ዓይነቶች የጡት ካንሰር ግንባር ቀደም መሆኑ ይነገራል። የዓለም የጤና ድርጅት እንደሚለው በመላው ዓለም በየዓመቱ ሁለት ሚሊየን ገደማ ሴቶች በጡት ካንሰር ይጠቃሉ። ኢትዮጵያ ውስጥም ችግሩ ከፍ ብሎ እንደሚታይ የህክምና ባለሙያዎች ይናገራሉ።

ጡት እና የማሕጸን ካንሰር ሴቶችን ከሚያጠቁ የካንሰር ዓይነቶች የጡት ካንሰር ግንባር ቀደም መሆኑ ይነገራል። የዓለም የጤና ድርጅት እንደሚለው በመላው ዓለም በየዓመቱ ሁለት ሚሊየን ገደማ ሴቶች በጡት ካንሰር ይጠቃሉ። ኢትዮጵያ ውስጥም ችግሩ ከፍ ብሎ እንደሚታይ የህክምና ባለሙያዎች ይናገራሉ።

ጡት እና የማሕጸን ካንሰር
ሴቶችን ከሚያጠቁ የካንሰር ዓይነቶች የጡት ካንሰር ግንባር ቀደም መሆኑ ይነገራል። የዓለም የጤና ድርጅት እንደሚለው በመላው ዓለም በየዓመቱ ሁለት ሚሊየን ገደማ ሴቶች በጡት ካንሰር ይጠቃሉ። ኢትዮጵያ ውስጥም ችግሩ ከፍ ብሎ እንደሚታይ የህክምና ባለሙያዎች ይናገራሉ።

የዓለም የጤና ድርጅት እንደሚለው በመላው ዓለም ሴቶችን እየጎዳ የሚገኘው ካንሰር ሲሆን በአዳጊ ሃገራት ላይ በዚህ በሽታ የሚጠቁ ሰዎች ቁጥር እጅግ እየጨመረ በመሄድ ላይ ነው። ታማሚዎችም ርዳታ በመፈለግ ወደ ህክምና የሚሄዱት በሽታው ስር ሰድዶ ከበድ ያለ ደረጃ ላይ ሲደርስ መሆኑንም ያመለክታል። ይህንን በዘርፉ ህክምና ላይ የተሰማሩት ዶክተር ማቴዎስ አሰፋም ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን በመጥቀስ ያጠናክራሉ።
«አዲስ አበባ ውስጥም ሆነው፣ ለጤና አገልግሎት ቅርበትም ኖሯቸው፣ ከ50 በመቶ በላይ የሚሆኑት፤ ደረጃው ከፍ ካለ በኋላ፣ ደረጃ ሦስት ወይም ደረጃ አራት ከሆነ በኋላ የሚመጡ ናቸው። ከ50 እስከ 60 በመቶ። ምናልባት ከ20 እስከ 25 በመቶዉ ደረጃ ሁለት ሊሆን ይችላል። ደረጃ አንድ ደግሞ በጣም በጣም ዝቅተኛ ነው።»
በመላው ዓለም የሚያደርሰው የሞት ጉዳት ከፍ እያለ የመጣው የጡት ካንሰር በጎርጎሪዮሳዊው 2011 ዓ.ም. ከ580 ሺህ የሚበልጡ ሴቶችን ሕይወት ቀጥፏል። ለወትሮው ያደጉ ሃገራት የጤና ችግር ብቻ ተደርጎ ይታይ የነበረው ካንሰር አሁን ከአኗኗር ዘይቤ እና አመጋገብ ለውጥ ጋር በተገናኘ በአፍሪቃ ሃገራትም ዋና የጤና ችግር እና የሞት ምክንያት እየሆነ መምጣቱንም የዓለም የጤና ድርጅት ያስረዳል። በየዓመቱ ሁለት ሚሊየን ገደማ ሴቶች በጡት ካንሰር እንደሚጠቁ ያመለከተው የዓለም የጤና ድርጅት ሊሰናበት ከሁለት ወራት ያነሱ ቀናት በሚቀሩት በያዝነው ጎርጎሪዮሳዊ ዓመት 2018 ብቻ 627 ሺህ ሴቶች በዚሁ የጤና ችግር ምክንያት መሞታቸውንም ይገልጻል። ይህም ለሴቶች ሞት ምክንያት ከሚሆኑ የጤና እክሎች 15 በመቶዉን ይይዛል።
የጡት ካንሰር አስቀድሞ በሚደረግ ምርመራ እና ክትትል ሊደረስበት የሚችል፤ ለህክምናውም ቢሆን በመጀመሪያ ደረጃ እንደተከሰተ የሚቀል እና የመዳን ዕድሉም ከፍተኛ መሆኑን የህክምና ባለሙያዎች በየጊዜው ይመክራሉ፤ ያሳስባሉ። ዓመት ጠብቆም ቢሆን ጉዳዩ የመገናኛ ብዙሃንን ትኩረት እየሳበ የመነጋገሪያ ርዕስ ከሆነ ውሎ አድሯል። እንዲያም ሆኖ በኅብረተሰቡ ዘንድ የሚታየው ግንዛቤ ግን አሁንም ብዙ መሠራት እንደሚኖርበት እና ቅስቀሳውም መጠናከር እንዳለበት አመላካች መሆኑን ነው በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል የካንሰር ከፍተኛ ስፔሻሊስት ዶክተር ማቴዎስ አሰፋ የገለፁልን።
 
የማሞግራፊ ምርመራ
የካንሰር ከፍተኛ ሃኪሙ እንደሚገልፁት በሽታውን ከከፍተኛ ስቃይ ጋር ብቻ የማገናኘቱ የተሳሳተ ግንዛቤ ሰዎች በሽታው ገና በዝቅተኛ ደረጃ ሳለ ወይም ሲጀምር ወደ ህክምና እንዳይሄዱ ያዘናጋ ይመስላል። ያም ሆኖ ግን በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ ውስጥ የጡት ካንሰር አብዛኛውን ሴቶች በመጉዳት ላይ ያለ ህመም እየሆነ መምጣቱን ሃኪሞቹ እያስተዋሉት ነው።
የጡት ካንሰር በቀላሉ በቤት ውስጥ በራስ ፍተሻ ጀምሮ ወደ ከፍተኛው የቴክኖሎጂ ድጋፍ ወደሚያሻው ምርመራ መሄድ የሚቻል የጤና ችግር ነው። ይህንኑ ነው የካንሰር ስፔሻሊስቱ የሚናገሩት።
በነገራችን ላይ የጡት ካንሰር የሴቶች ብቻ የጤና ችግር አድርገው የሚመለከቱ ጥቂት አይደሉም። እውነቱ ግን በጡት ካንሰር ቁጥሩ ይቀንስ እንጂ ወንዶችም ተጠቂዎች ናቸው። ዶክተር ማቴዎስም ይህን ያረጋግጣሉ።
ከጡት ካንሰር ቀጥሎ ኢትዮጵያ ውስጥ ሌላው ሴቶችን የሚያጠቃው የማሕፀን ጫፍ ካንሰር ነው። ለበሽታው መንስኤ የሆነው ሂውማን ፓፒሎማ የተሰኘው ቫይረስ ለበርካታ ዓመታት ሳይታወቅ ሰውነት ተደብቆ ሊኖር እንደሚችል ነው የሚነገረው። የኢትዮጵያ የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር በመጪው ኅዳር ወር በመላ ሀገሪቱ ዕድሜያቸው 14 ዓመት የሆኑ አዳጊ ሴት ልጆችን የማህጸን ካንሰር ክትባት እንደሚሰጥ በፌስቡክ ባሰራጨው መረጃ ጠቁሟል።
 
የካንሰር ሴል ገጽታ
በጉዳዩ ላይ ማብራሪያ የጠየቅናቸው በሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የእናቶች እና ሕጻናት ጤና ባለሙያ በቂ መረጃ እንደሌላቸው በመግለፅ በሌላ ጊዜ እንድንደውልላቸው በመጠየቃቸው ዝርዝሩን ለመረዳት አልቻልንም። ሆኖም ግን ከካንሰር ከፍተኛ ሀኪሙ ከዶክተር ማቴዎስ አሰፋ ገለፃ የተረዳነው የማሕፀን ጫፍ ካንሰር አዲስ አበባ ውስጥ ሴቶችን በግንባር ቀደምትነት ከሚያጠቃው የካንሰር ዓይነት ሁለተኛ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ነው።
ቅድመ ምርመራ በማድረግ የጡት ካንሰርም ሆነ የማሕጸን ጫፍ ካንሰር ተባብሰው የከፋ ጉዳት ሳያስከትሉ በሕክምና መርዳት እንደሚቻል የዘርፉ ከፍተኛ ባለሙያ ሀኪም አፅንኦት ይሰጣሉ። የዳበረ የህክምና ታሪክ ባላቸው እና በዘመናዊ መሳሪያዎች የሚታገዝ ህክምና በሚሰጥባቸው ሃገራት ሴቶች እነዚህን ምርመራዎች በየዓመቱ እንዲያደርጉ ሁኔታዎች የተመቻቹ ናቸው። ኢትዮጵያ ውስጥ ምንም እንኳን በገጠሩ አካባቢ ይህን የማድረግ የአቅም ውሱንነት ቢኖርም በከተማ አካባቢ የሚኖሩ ወገኖች ታሞ ከመማቀቅ እንዲሉ አስቀድመው ምርመራ የማድረጉን ልማድ ለማዳበር ቢሞክሩ፤ ሌሎችንም ቢያበረታቱ የሰው ሕይወት ሊያድኑ በሚችሉ የጤና እክሎች ከመቀጠፍ የማዳን ዕድሉ እንደሚሰፋ ይታመናል። ለሰጡን ሙያዊ ማብራሪያ ዶክተር ማቴዎስ አሰፋን በእናንተ ስም እናመሰግናለን። እንደ ዶክተር ማቴዎስ ያሉ ከፍተኛ የህክምና ባለሙያዎች እንዲያብራሩላችሁ የምትፈልጓቸውን ጥያቄዎቻችሁን መላክ ትችላላችሁ። ሙሉ ቅንብሩን ከድምፅ ዘገባው እንዲያደምጡ እንጋብዛለን። 
https://www.wbca.st/dbHXtMw

Polls open in Comoros presidential

Polls opened on Sunday in Comoros’ presidential election. Incumbent president Azali Assoumani is widely expected to win another term.

Tensions are already high in the mainly-Muslim Indian Ocean archipelago. They were exacerbated last year by a referendum that gave Assoumani sweeping powers. The opposition boycotted the

Kenya: Thousands facing hunger [The

Kenyan authorities are downplaying an ongoing famine in the Baringo and Turkana counties that has so far killed about 11 people.

These hunger-related death reports were given by locals and even by some local government officials who risk facing sanctions for providing this information.

“It’s all fake news and

Gabon: Bongo returns home after

President Ali Bongo Ondimba flew home to Gabon Saturday after several months in Morocco recovering from illness.

He flew back into Libreville on Saturday afternoon, accompanied by his wife Sylvia, to be welcomed by Prime Minister Julien Nkoghe Bekale and senior members of the government.

Several thousand

Cyclone Idai: What are the immediate

Parts of southern Africa have been left devastated after Cyclone Idai swept through Mozambique, Malawi and Zimbabwe. Hundreds of people have been killed and hundreds of thousands more affected. Even though the cyclone hit Mozambique over a week ago, aid agencies are warning that the disaster is getting worse. Here are three reasons

Ethiopians celebrate return of Emperor

Ethiopians on Wednesday celebrated the decision by a London museum to hand back locks of hair cut from the corpse of an Ethiopian emperor during a British invasion 150 years ago.

Ethiopians, many dressed in the national colours of red, gold and green, cheered as staff at the National Army Museum handed over the

Ethiopian crash hub: Airline rebuts

The March 10 crash

On March 10, the world was hit by the news that a passenger aircraft operated by Africa’s top national carrier had crashed. The reference point for the information was solely the office of Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed.

It remained the most quoted source for hours before the flier, Ethiopian

NBA launches first African channel on

Seventh seed Dominic Thiem from Austria claimed the Indian Wells title on Sunday after defeating Roger Federer in three straight sets 3-6, 6-3, 7-5.

The National Basketball Association announced Wednesday that it has partnered with Google’s YouTube to launch its first-ever channel exclusively dedicated to fans in

One more to go: AU celebrates Ethiopias

Ethiopia’s parliament on Thursday approved the membership of the country into the Africa Continental Free Trade Agreement (AfCFTA), bringing the number of ratifications across the continent to 21.

The African Union Commissioner for Trade and Industry, Albert Muchanga took to Twitter to celebrate the news,

Mozambique cyclone deaths hit 217,

Mozambique’s Minister of Land and Environment has given updated figures arising from the deadly cyclone Idai that ravaged the southern African country late last week.

According to the minister, the official death toll stood at 217, a figure significantly lower than a projection by president Filipe Nyusi who told state media

Heres South Africas election in numbers

A record number of 48 political parties will contest in South Africa’s national elections on May 8, the Independent Electoral Commission (IEC) said on Wednesday.

IEC announced the final tally after the deadline for submission of party candidate lists and payment of deposits.